คู่สร้างคู่สม

สมสีลพฺพตา อุโภ    โมทนฺติ กามกามิโน

สามีภรรยาที่มีความประพฤติและมารยาทสมกันย่อมมีความสุข

สามีภรรยาที่ครองรักครองเรือนกันยืนยาวและมีความสุขตามประสาผู้อยู่ในโลกียวิสัย นอกจากเรื่องความสมดุลทางด้านกามารมณ์ที่ผู้รู้สมัยนี้ให้ความสำคัญมากนั้น ยังต้องมีคุณสมบัติภายในซึ่งนับว่าเป็น"ความดีภายใน"ประกอบด้วยสามีภรรยาที่ต่างก็มี "ความดีภายใน" เหมาะสมกลมกลืนกัน เรียกว่า "คู่สร้างคู่สม" มีลักษณะดังต่อไปนี้ คือ

๑. มีศรัทธาสมกัน คือ มีความเชื่อในลัทธิศาสนาอย่างเดียวกัน หรือถ้านับถือศาสนาต่างกัน ก็ต้องรู้จักให้เกียรติและเคารพลัทธิความเชื่อถือของอีกฝ่ายหนึ่งด้วย ไม่ก้าวก่าย ดูถูกเหยียดหยามความเชื่อถือของอีกฝ่ายหนึ่ง อีกความหมายหนึ่งการมีศรัทธาสมกัน หมายถึงมีแนวคิดความเชื่อในเรื่องทั่วๆ ไป ลงรอยกันได้ มีค่านิยม มีเจตคติไปในทางเดียวกัน หรือปรับเข้าหากันได้ ไม่ดึงดันเอาแต่ความคิดความเชื่อของตนว่าถูกต้องฝ่ายเดียว

๒. มีศีลสมกัน คือ มีความประพฤติดีมีศีลธรรมจรรยาไม่ลักลั่นกัน ถึงขนาดคนหนึ่งเป็นคนไร้ศีลไร้ธรรม อีกคนก็มีศีลธรรม อีกความหมายหนึ่ง การมีศีลสมกัน หมายเอาเพียงการปรับความประพฤติให้เข้ากันได้ในเรื่องดี เช่น ฝ่ายหนึ่งชอบเข้าวัดฟังธรรม ทำบุญตักบาตรประจำ อีกฝ่ายก็ทำด้วย หรือยังไม่ทำก็ไม่ถึงกับขัดขวาง ส่วนในเรื่องไม่ดีเป็นเรื่องต่างฝ่ายต่างต้อง "ปรับปรุงตัวเอง" ให้ดีขึ้น เช่น สามีเคยเที่ยวดึกๆ ดื่นๆ ดื่มเหล้าเมายา ก็ปรับก็ลดลงบ้าง ไม่ใช่เห็นฝ่ายหนึ่งไม่ดีแล้ว ปรับตนให้เลวตาม อย่างเช่นสามีเล่นม้า ภรรยาก็เล่นม้าตาม อย่างนี้เรียกว่าปรับความประพฤติให้ชั่วเหมือนกันถึงจะไปกันได้ดีแต่ก็จะพากันไปลงนรกไม่ถือว่าเป็นคู่สร้างคู่สม

๓. มีน้ำใจสมกัน คือ มีน้ำใจเอื้อเฟื้อ เสียสละเหมือนๆ กัน ถ้าฝ่ายหนึ่งงก เห็นแก่ได้ อีกฝ่ายใจกว้างเป็นมหาสมุทร เรียกว่า น้ำใจยังไม่สมกัน ควรปรับให้พอเหมาะพอสมกัน ถ้าฝ่ายหนึ่งคิดเล็กคิดน้อย ไม่เคยให้อะไรใครเปล่าๆ ทุกอย่างจะต้องได้คืนหรือมีผลตอบแทนหมด แม้กระทั่งกับคนในครอบครัวอย่างนี้ก็ยากจะอยู่กันยืด

๔. มีปัญญาสมกัน คือ มีความรู้ความเข้าใจไปกันได้ ในเรื่องหลักๆ ไม่ใช่ต่างกัน หรือสวนทางกัน ชนิดขาวกับดำ ความรู้ในที่นี้เน้นความมีเหตุมีผล ยอมรับฟังกันมากกว่า "ปริญญาบัตร" โดยนัยนี้ คนที่จบแค่มัธยมศึกษา ถ้ามีความรู้ มีเหตุมีผลเข้ากันได้ทางด้านความคิดกับคนระดับปริญญาเอกก็สามารถเป็นคู่สร้างคู่สมกันทางความรู้ได้

สามีภรรยาที่ปรับศรัทธา-ความประพฤติ-น้ำใจ และมีปัญญาให้กลมกลืนชีวิตคู่ก็จะราบรื่น ชั่วกาลนาน