ลำดับที่  344.   “มดง่ามมักมันหมู   ศัตถูมักใส่โต้ด   คนขี้โขดจั้งเสียของ   คนจ๋องหองบ่มีเปื้อน 

คนบ่โล่งบ่เลื่อนเปิ้นจังสลิด  คนทำผิดแป๋งหน้าโศกเศร้า   ขี้เหล้ามักจิ้นปล๋าอาหาร  แม่มานจั้ง

หุมส้ม   คนเฒ่าขี้จ่มลูกหลานจัง   คนขี้จิขี้จำ   บ่มีบริวารเปื้อนป๊อง คนมักนุ่งมักหย้อง  บ่มีเงิน  ต้านบ่เจิน  บ่ดีไปร่วมแหล่”

อ่าน  (-มด-ง่าม-มัก-มัน-หมู//สัด-ถู-มัก-ใส่-โต้ด//คน-ขี้-โขด-จั้ง-เสีย-ของ//คน-จ๋อง-หอง-บ่อ-มี-เปื้อน

คน-บ่อ-โล่ง-บ่อ-เลื่อน//เปิ้น-จัง-สะ-หลิด//คน-ทำ-ผิด-แป๋ง-หน้า-โสก-เส้า//ขี้-เหล้า-มัก-จิ้น-ป๋า-อา-หานแม่-มาน-จั้ง-หุม-ส้ม//คน-เถ้า-ขี้-จ่ม-ลูก-หลาน-จัง//คน-ขี้-จิ-ขี้-จำ-บ่อ-มี-บอ-ริ-วาน-เปื้อน-ป๊อง//

คน-มัก-นุ่ง-มัก-หย้อง//บ่อ-มี-เงิน//ต้าน-บ่อ-เจิน//บ่อ-ดี-ไป-ร่วม-แหล่-)

หมายถึง.....ลักษณะนิสัยใจคอของแต่ละคนย่อมแตกต่างกันไป และทำให้เกิดความเสียหายหลายรูปแบบ     กำบ่าเก่าจึงว่า    “มดง่ามมักมันหมู    ศัตถูมักใส่โต๊ด   คนขี้โขดจั้งเสียของ   คนจ๋องหองบ่มีเปื่อน  คนบ่โล่งบ่เลื่อน   เปิ้นจังสลิด  คนทำผิดแป๋งหน้าโศกเศร้า   ขี้เหล้ามักจิ้นปล๋าอาหาร  แม่มานจั้งหุมส้ม       คนเฒ่าขี้จ่มลูกหลานจัง   คนขี้จิขี้จำ   บ่มีบริวารเปื้อนป๊อง   คนมักนุ่งมักหย้อง   บ่มีเงิน   ต้านบ่เจิน  บ่ดีไปร่วมแหล่”

การนำไปใช้    ควรปรับปรุงตัวเองถ้ามีลักษณะนิสัยที่ผู้อื่นไม่ชอบ ไม่ถูกต้องตามระเบียบของสังคม

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   “มดดำชอบมันหมู  ศัตรูมักให้โทษ  คนโกรธง่ายมักเสียของ   คนจองหองมักไม่มีเพื่อน  ชอบวางมาดเกินไปผู้คนไม่ชอบ   คนทำผิดมักทำหน้าเศร้า   คนดื่มเหล้าชอบอาหารกับแกล้ม   คนตั้งครรภ์ชอบทานของเปรี้ยว  คนแก่ขี้บ่นลูกหลานไม่ชอบ   คนดระหนี่ไม่มีบริวารเพื่อนฝูง   คนชอบแต่งตัวมักไม่มีเงิน  (นำไปซื้อเสื้อผ้าหมด) ถ้าไม่ได้รับเชิญไม่สมควรไปร่วม”

ลำดับที่  345.  “มีเงินคำไว้  บ่ใจ้สอย  เต๋มก๋องเต้าดอย   ไผบ่อวดอ้าง”

อ่าน  (-มี-เงิน-คำ-ไว้///บ่อ-ใจ้-สอย///เต๋ม-ก๋อง-เต้า-ดอย///ไผ-บ่อ-อวด-อ้าง-)

หมายถึง.....คนตระหนี่จนเกินไป  ไม่ยอมใช้จ่ายเงินทองเพื่อตนเองและครอบครัว ผู้คนย่อมไม่สรรเสริญ      กำบ่าเก่าจึงว่า    “มีเงินคำไว้   บ่ใจ้สอย    เต๋มก๋องเต้าดอย  ไผบ่อวดอ้าง”    

การนำไปใช้      ความมัธยัสถ์ (ใช้จ่ายด้วยความประหยัด)  เป็นสิ่งที่ดี แต่อย่าตะหนี่(หวงไม่อยากให้ง่ายๆ)

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ขี้ไม่ให้หมากิน”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง “มากมีเงินทอง แต่ไม่ใช้สอย สูงเท่ายอดดอย  ใครไม่อิจฉา”

 

 

ลำดับที่  346.  “มีเงินซื้อจ๊าง   บ่มีสตางค์ซื้อขอ”

อ่าน  (-มี-เงิน-ซื้อ-จ๊าง///บ่อ-มี-สะ-ตาง-ซื้อ-ขอ-)

หมายถึง.....จ่ายเงินลงทุนเรื่องใหญ่ๆมากมายแต่ค่าใช้จ่ายเล็กๆน้อยๆกลับไม่ยอมเสีย

กำบ่าเก่าจึงว่า    “มีเงินซื้อจ๊าง   บ่มีสตางค์ซื้อขอ”  

การนำไปใช้       อย่าให้เรื่องเล็กทำให้งานใหญ่เสียหาย

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “เสียน้อยเสียยากเสียมากเสียง่าย///ฆ่าควายอย่าเสียดายพริก”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   “มีเงินซื้อช้างไร้สตางค์ซื้อขอ(ขอคือตะขอเหล็กที่ใช้ควบคุมช้าง)”

ลำดับที่  347. “มีเงินหื้อเปิ้นกู้   มีกำฮู้อยู่ในใบลาน  เป๋นสถานตี้ว่างเปล่า”

อ่าน  (-มี-เงิน-หื้อ-เปิ้น-กู้///มี-กำ-ฮู้-อยู่-ใน-ใบ-ลาน///เป๋น-สะ-ถาน-ตี้-ว่าง-เปล่า-)

หมายถึง.....มีสิ่งมีคุณค่าแต่ไม่นำมาใช้ประโยชน์ 

กำบ่าเก่าจึงว่า    “มีเงินหื้อเปิ้นกู้    มีกำฮู้อยู่ในใบลาน    เป๋นสถานตี้ว่างเปล่า”  

การนำไปใช้       นำสิ่งที่มีอยู่มาใช้ประโยชน์กับตนเองและครอบครัวให้มากที่สุด

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “มีเงินให้เขากู้    มีความรู้ในตำรา   ไม่อ่านศึกษาเป็นสิ่งไร้ค่า

ลำดับที่  348.  “มีดพร้าบ่หมั่นฝน    มันจ้างเป๋นขี้เมี้ยง”

อ่าน  (-มีด-พร้า-บ่อ-หมั่น-ฝน///มัน-จ้าง-เป๋น-ขี้-เมี้ยง-)

หมายถึง….ผู้ไม่ศึกษาวิชาความรู้  ไม่ติดตามวิทยาการใหม่ๆสม่ำเสมอจะเป็นคนล้าสมัย

กำบ่าเก่าจึงว่า   “มีดพร้าบ่หมั่นฝน มันจ้างเป๋นขี้เมี้ยง”

การนำไปใช้     ควรติดตามศึกษาความรู้ที่ทันสมัยอย่างสม่ำเสมอ เพราะความรู้มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้น

ทุกวันๆถ้าไม่สนใจใฝ่รู้จะไม่ทันความเปลี่ยนแปลงของโลก

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “มีดไม่ขยันลับ  สนิมจับเขรอะ” 

ลำดับที่  349. “มีดน้อยเคี่ยนต้นต๋าน” อ่าน  (-มีด-น้อย-เคี่ยน-ต้น-ต๋าน-)

หมายถึง…..มีความอดทนมุ่งมั่น มีความเพียรพยายามที่จะทำงานให้ประสบความสำเร็จ    

กำบ่าเก่าจึงว่า    “มีดน้อยเคี่ยนต้นต๋าน”     

การนำไปใช้      ควรมีความเพียรพยายามในการทำงาน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง  “เข็นครกขึ้นเขา///ฝนทั่งให้เป็นเข็ม///หมายมั่นปั้นมือ

ความพยายามอยู่ที่ไหนความสำเร็จอยู่ที่นั่น”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ใช้มีดเล่มน้อยค่อยค่อยล้มต้นตาล”

 

ลำดับที่  350. “แม่ญิงยามเป๋นสาวเปิ้นดูฮ้าย    เป๋นแม่ฮ้างจ๊างม่ายเปิ้นดูแควน”

อ่าน  (-แม่-ยิง-ยาม-เป๋น-สาว-เปิ้น-ดู-ฮ้าย///เป๋น-แม่-ฮ้าง-จ๊าง-ม่าย-เปิ้น-ดู-แควน-)

หมายถึง....หญิงมักถูกมองในทางเสื่อมเสียมากกว่าชาย

กำบ่าเก่าจึงว่า    “แม่ญิงยามเป๋นสาวเปิ้นดูฮ้าย  เป๋นแม่ฮ้างจ๊างม่ายเปิ้นดูแควน” 

การนำไปใช้        หญิงสาวให้ระวังกริยามารยาท อย่าให้ใครนินทาได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “หญิงสาวมักถูกนินทา   หย่าร้างขึ้นมา   คนยิ่งดูแควน”

ลำดับที่  351. “แม่ฮ้างสามผัว   งัวสามกาด”อ่าน (-แม่-ฮ้าง-สาม-ผัว///งัว-สาม-กาด-)

หมายถึง.....หญิงที่ผ่านการหย่าถึงสามครั้งมักหาคู่ครองยาก 

กำบ่าเก่าจึงว่า        “แม่ฮ้างสามผัว   งัวสามกาด”     

การนำไปใช้       หญิงเมื่อแต่งงานต้องปรนนิบัติสามี อย่าให้มีเหตุต้องหย่าร้าง   ถ้าหย่าร้างส่วนมากคนมักคิดว่าเพราะผู้หญิงไม่ดี   สามีทนพฤติกรรมไม่ได้จึงต้องหย่า (ทำให้หญิงหาคู่ใหม่ยาก) สังคมจะเข้าข้างชาย

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง    “ชายสามโบสถ์  หญิงสามผัว”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ม่ายสามผัว(หาคู่ใหม่ยาก)  วัวสามตลาด (ไม่มีใครซื้อ)  จะขายยาก ”

ลำดับที่  352. “มีดจะเสียก็เสียเพราะต๋าไม้  คนดีจะเสียก็เสียเพราะเหล้า”

อ่าน   (-มีด-จะ-เสีย-ก่อ-เสีย-เพราะ-ต๋า-ไม้ ///คน-ดี-จะ-เสีย-ก่อ-เสีย-เพราะ-เหล้า-)

หมายถึง.....สิ่งเสพย์ติดทุกชนิด   ทำให้คนดีๆหมดอนาคต   

กำบ่าเก่าจึงว่า    “มีดจะเสียก็เสียเพราะต๋าไม้      คนดีจะเสียก็เสียเพราะเหล้า”   

การนำไปใช้       อย่ายุ่งเกี่ยวกับสิ่งเสพย์ติด

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง    “สุรายาเสพย์ติด  เป็นภัยต่อชีวิต   เป็นพิษต่อสังคม”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ คมมีดเสียเพราะฟันตาไม้ (แข็ง/มีดบิ่น) คนดีเสียเพราะสุรายาเสพย์ติด”

ลำดับที่  353. “เม่าบินบนบ่หมป๊นปากอึ่ง”  อ่าน  (-เม่า-บิน-บน-บ่อ-หม-ป๊น-ปาก-อึ่ง-)

หมายถึง.....ของที่จะได้เป็นของเราอยู่แล้ว  ควรมีความอดทนใจเย็นรอเวลา 

กำบ่าเก่าจึงว่า     “เม่าบินบน บ่หมป๊นปากอึ่ง”   

การนำไปใช้       อดทนรอจังหวะที่จะสมหวังบางครั้งต้องใช้เวลา

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “แมลงเม่าที่บินวน  ยากรอดพ้นปากอื่งอ่าง  ”

 

 

 

ลำดับที่  354.“แมลงงนกิ๋นย้อนเหลือบ”  อ่าน (-แมง-งน-กิ๋น-ย้อน-เหลือบ-)

หมายถึงได้ประโยชน์จากความสามารถของผู้อื่น   

กำบ่าเก่าจึงว่า    “แมลงงนกิ๋นย้อนเหลือบ”       

การนำไปใช้      ถ้าอยากมีอนาคตที่ดีต้องพึ่งพาตนเอง  การพึ่งผู้อื่นสักวันโดนทิ้งจะลำบาก

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “แมลงวันได้กินเลือดจากแผลที่เหลือบเจาะไว้

ลำดับที่  355. “แมลงงนมักจิ๊นเน่า  แมลงเม่ามักหมไฟ”

อ่าน  (-แมง-งน-มัก-จิ๊น-เน่า///แมง-เม่า-มัก-หม-ไฟ-)

หมายถึง….. ผู้ที่มีมีใจชอบการพนัน  อบายมุข  ย่อมจะวนเวียนหวนกลับไปหาอีกจนได้

กำบ่าเก่าจึงว่า     “แมลงงนมักจิ๊นเน่า  แมลงเม่ามักหมไฟ”   

การนำไปใช้        อย่ายุ่งเกี่ยวกับอบายมุข

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ผีพนันเข้าสิง”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “แมลงวันชอบเนื้อเน่า  แมลงเม่าชอบไฟ”

ลำดับที่  356. “แมงบ้งบ่ต๋ายกลั้นใบไม้”  อ่าน  (-แมง-บ้ง-บ่อ-ต๋าย-กั้น-ใบ-ไม้-)

หมายถึง.....คนเราถ้ามีกำลังใจต่อสู้ชีวิต ย่อมไม่ตกอับล่มจม

กำบ่าเก่าจึงว่า     “แมงบ้งบ่ต๋ายกลั้นใบไม้” 

 การนำไปใช้       ถ้าขยันและดิ้นรนขวานขวาย ไม่เลือกงาน  หนักเอาเบาสู้  ในงานสุจริต ย่อมเลี้ยงตนเองได้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ชีวิตไม่สิ้นก็ดิ้นไป   ชีวิตไม่ดิ้นก็สิ้นใจ”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ตัวบุ้งตัวหนอนยังไม่ตายเพราะอดใบไม้” 

ลำดับที่  357. “แมวกับหัวปล๋า  หมากับหนูปุ๊ก    ก็สุดเสี้ยงอั้นของลำ”

อ่าน  (-แมว-กับ-หัว-ป๋า///หมา-กับ-หนู-ปุ๊ก///ก่อ-สุด-เสี้ยง-อั้น-ของ-ลำ-)

หมายถึง....มีความเหมาะสมกัน ของคู่กัน เข้ากันได้ดี 

กำบ่าเก่าจึงว่า    “แมวกับหัวปล๋า หมากับหนูปุ๊ก    ก็สุดเสี้ยงอั้นของลำ” 

การนำไปใช้       ระวังสิ่งคู่กันที่จะก่ออันตรายต่อผู้อื่น

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “คู่สร้างคู่สม///กิ่งทองใบหยก”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “แมวกับหัวปลา  หมากับหนูพุก  ช่างเหมาะสมกันจริง

 

 

 

 

ลำดับที่  358. “เมื่อคืนเป๋นนกจัน   เมื่อวันเป๋นนกเก๊า”

อ่าน  (-เมื่อ-คืน-เป๋น-นก-จัน///เมื่อ-วัน-เป๋น-นก-เก๊า-)

หมายถึง…..คนชอบเที่ยวเตร่ตอนกลางคืน ทำให้เสียงานตอนกลางวัน (เพราะง่วงนอน)

กำบ่าเก่าจึงว่า      “เมื่อคืนเป๋นนกจัน    เมื่อวันเป๋นนกเก๊า”  

การนำไปใช้         อย่าเที่ยวกลางคืนจนเป็นผลเสียต่องานกลางวัน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “กลางคืนออกล่าเหมือนนกจัน  กลางวันนอนเหมือนนกฮูก”

ลำดับที่  359. “มีแล้วขะใจ๋ฝาก   หาบแล้วขะใจ๋ปล๋ง   หลงแล้วหื้อขะใจ๋แก้   ต๋นเป๋นตี้เปิ้งของต๋น”

อ่าน  (-มี-แล้ว-ขะ-ใจ๋-ฝาก//หาบ-แล้ว-ขะ-ใจ๋-ป๋ง//หลง-แล้ว-หื้อ-ขะ-ใจ๋-แก้// ต๋น-เป๋น-ตี้-เปิ้ง-ของ-ต๋น-)

หมายถึง.....รู้ตัวว่าหลงสิ่งเสพย์ติด หมกมุ่นในอบายมุข  ให้รีบแก้ไขทันทีอย่ารีรอ  ตนเป็นที่พึ่งของตน

กำบ่าเก่าจึงว่า       “มีแล้วขะใจ๋ฝาก   หาบแล้วขะใจ๋ปล๋ง  หลงแล้วหื้อขะใจ๋แก้   ต๋นเป๋นตี้เปิ้งของต๋น”

การนำไปใช้         อย่าหลงใหลในสิ่งที่จะทำลายอนาคตตนเอง  ให้ตั้งใจเรียน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “หลงทางเสียเวลา  หลงติดยาเสียอนาคต”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “มีแล้วให้ฝาก  หาบหนักให้วาง  หลงเข้าทางอบายมุขรีบแก้ไข”

ลำดับที่  360. “แมวขึ้นค่วน  บ่ม่วนใจ๋หนู”   อ่าน  (-แมว-ขึ้น-ค่วน///บ่อ-ม่วน-ใจ๋-หนู-)

หมายถึง.....ถูกอกถูกใจฝ่ายหนึ่ง   อีกฝ่ายหนึ่งอาจจะรู้สึกทุกข์ทรมานในเรื่องเดียวกันนี้ก็ได้ เช่นเรื่องที่ผู้ใหญ่ตักเตือนห้ามปรามๆไว้  เด็กๆอาจไม่กล้า  หรือแสดงออกอย่างไม่เต็มที่

กำบ่าเก่าจึงว่า       “แมวขึ้นค่วน  บ่ม่วนใจ๋หนู” 

การนำไปใช้          อย่าเอาแต่ใจตัวเอง  ควรปรึกษาหารือ  หาข้อสรุปโดยใช้เหตุผลที่ดีที่สุดในการตัดสิน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “เอาใจเขามาใส่ใจเรา”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “แม้วขึ้นเพดาน   หนูลนลานผวา”