ค่าวบ้านปุ

 

          โสตุ จ๊ะนา      อาวอาปี่น้อง            

ตี่อยู่แห่งห้อง            บ้านปุตังหลาย

ลูกหลานม่อนน้อย      เล่าถ้อยขยาย              

ค่าวก๋อนบรรยาย        ความเดิมเก๊าเหง้า

ของบ้านปุไจย           เจียงคำเน้อเจ้า         

จังหวัดพะเยา            แห่งนี้

        ประวัติบ้านปุ     บ่จุหลีกลี้              

ต๋ามตี่ได้                  ยินมา

คนจดบันทึก              ไว้ในปั๊บสา                       

จื่อป่อหนานตา           ดับโศก ว่าอั้น

ป่อคำ บัวงาม             จ๋ำได้แม่นหมั้น               

เหตุก๋ารณ์เมินนา         อาละ

       แรกเริ่มเดิมที      มีป่อหนานยะ          

ปาหมู่เปื่อนบ้าน          เตียวมา

จากบ้านน้ำปุก            อำเภอเวียงสา                 

 เมืองน่านล้านนา        อาวอาน้าป้า

พอศอสองปัน            สี่ร้อยซาวห้า                

 ลัดป่าปูดอย             ม่อนแพระ

       แปดหลังคาเฮือน   ฮ้อนไหนก็แวะ    

ยั้งกิ๋นคาบเข้า            งายตอน

หายอิดเมื่อยล้า           ป๊กผ้าเตียวจ๋อน              

ขึ้นฮ่อมดอยดอน        หาบกอนน้ำเข้า

เสื้อผ้าวัตถา              จ๊ะราหนุ่มเถ้า             

บุกป่าดงเลา              ยากล้ำ

       ลางเตื่อขึ้นดอย   เตื่อลอยลงน้ำ         

หนามเกาะเกี่ยวผ้า      ครัวทรง

ส้นตี๋นปอจ๊ำ              ถึงอำเภอป๋ง                    

ปลดหาบวางลง         ซ้าถงเสื้อผ้า

หนึ้งเข้าหุงแก๋ง           อาบน้ำล้างหน้า              

ฮิมขัวนาปัง              ยั้งพัก

       หลังกิ๋นเข้าแลง  อ่อนแฮงยิ่งนัก        

อาศัยอยู่หั้น             เซานอน

วันพรูกฮุ่งเจ๊า            ต่องเต้าเตียวจ๋อน               

ลัดป่าดงดอน           ผดฮอดดอนแก้ว

เมื่อเถิงน้ำออย         หันฮอยเสือแผ้ว                 

ขนหัวคิงปอ            บุ่นปุ๊

      จึ่งยกมือสา       วันตาสาตุ๊                     

กุณป่อแม่เจ้า           มารดา

กุณพระไตรรัตน์        พระศาสนา                    

เต้พไท้เตวา            ฮักษาป่ากว้าง

แม่ธรณี                  ต๋นตี่กล่าวอ้าง                    

ฝูงคนเตียวตาง        เปิ่งป๊ะ

     ผดป๋างผักหม    อารมณ์เป่งวะ             

ฟ้าใสเป่งป้อย         ดีงาม

ผดแผวแวนโก๊ง       ป๊นปงป่าหนาม                   

เข้ามาเขตคาม        เจียงคำไจ้ ๆ

แผวพระนั่งดิน        ฮีบบิ่นหน้าไหว้                

ลูกปลอดภัยมา       ถ่านี้

       หลังจากไหว้สา   ผดมาบ้านปี๊            

ลัดก๋างโต่งกว้าง      ลอมนา

ผดบ้านฮ่องก๊อม      ปวดสองสันขา                 

ย่างตวยคันนา         ผดแผวบ้านกว้าน

 เถิงบ้านปุไจย       ใจ๋ดีเสี้ยงถ้าน               

ป๋งหาบครัวปัน        บ่ละ

     เปื่อนบ้านลูกหลาน  กับป่อหนานยะ   

ป๋งหาบของเข้า       วางลง

กิ๋นเข้าตอนแล้ว      เอาพร้าออกถง                

ตัดไม้ซาง บง        จักตอกแป๋งห้าง

เผี้ยวไม้เผี้ยวขอน    อิดอ่อนบ่อ้าง                

แสะถางฟันไป        เป่งลึ้ง

      ลางพร่องสานถืม   ปอลืมบ่มึ้ง             

จ๋นแผวบ่ายหล้า      ยามแลง

สล่าตัดไม้            ต้นใหญ่ตี่แข็ง                      

จ่วยกั๋นออกแฮง     มาแป๋งเสาดั้ง

ขุดขุมบักเสา         หมู่เฮาจ่วยตั้ง                    

 เอาถืมมาบัง         แดดฮ้อน

      เอาแวงก่ายเสา   เอาต๋งมาซ้อน            

ปูหลบฟากขึ้น       ตางบน

ขื่อแป๋ก๋อนพร้อม   มุงคากั๋นฝน                         

 ต่างก็อดทน        จ่วยกั๋นพร้อมเสี้ยง

แปดหลังคาเฮือน   แม่ใบหน้าเกลี้ยง                 

 พร้อมกั๋นเปียงดี   เจ่นล้ำ

      เยียะไฮ่เยียะนา   หาปล๋าในน้ำ             

ก่อยฮิฮ่ำสร้าง       เปียรไป

แล้วนาออกแล้ง    ฟ้าแจ้งสดใส                  

ก็จวนกั๋นไป         ขุดดินปั้นหม้อ

สุขก๋ายสุขใจ๋      ปลอดภัยม่านห้อ               

เป๋นหน้าบุญนอ     ปี่ไท้

        ของขบของกิ๋น     หน่อนางหางไม้        

ขุดเซาะหาได้      ฮิมดอย

เห็ดดินหิดแก๊น   มันอ้อนเผือกก๋อย              

มะบวบมะนอย     ผักแคบผักเข้า

ฟักหม่นต้มแก๋ง    มะแต๋งมะเต้า             

เซาะหากิ๋นเอา     จ้าดนัก

       อยู่กั๋นสุขี     ยินดีแต๊ตั๊ก                  

จ่วยกั๋นก่อสร้าง    อาราม 

เถ้าแก่เป๋นเก๊า     ลูกเต้าหลายหลาม           

สร้างแป๋งอาราม  สองสี่สี่เก้า

จ๋นสำเร็จดี          ตี่อยู่ตุ๊เจ้า                    

บ้านปุไจยเฮา     ปี่น้อง

     แล้วก็จวนกั๋น   ไหว้วานขอร้อง          

นิมนต์ต่านเจ้า       ครูบา

ตุ๊เจ้าต๋นเก๊า          ครูบาลังก๋า                   

คือความเป็นมา    บ้านปุก่อนกี้

ผมได้เล่าขาน      ต๋ำนานเฮาหนี้               

ก็ขอวางลง          ก่อนเน้อ

        คนฮู้เหลือผม   นั้นมีเป่อเล้อ            

ก่อยถามเปิ่นได้     ปายลูน

เอามาเล่าไว้         กลัวจักหายศูนย์                 

ป๋างเมื่อปายลูน      จบไว้เต่าอี้ …ๆ

 

…………………………..

 

ค่าวบ้านเหล่าขายหน่อ

 

       บ้านกาดขายจิ๊น   บ้านเก็มขายหลัว                   

บ้านปัวขาย                เข้าต้ม

บ้านปุชัย                   ขายฮ้าป๋าส้ม           

มีก๋ำไฮดี                    บ่ไร้

บ้านเหล่าป่าคา          เปิ่นขายหน่อไม้   

สิบหางเต่าห้า            สตางค์

     บ้านเดียวกันซื้อ    แถ้งหื้อบ่ขาง              

สามหางสตางค์          เอาเต๊อะแม่ป้า

บ่ใจ่ไผไหน               คนใดต่างหน้า             

พี่น้องอาวอา             ม่านลื้อ

หน่อสองหาง             นั้นเป๋นค่าซื้อ           

หางหนึ่งหื้อ               บ่ดาย

       ถ้าล้ำแต่นั้น               อ้ายตึงบ่ขาย                       

ใส่ถุงสะปาย  ไปขายกาดหมั้ว…ๆ

 

(จำมาจากแม่อุ๊ยมูล  ขันทะวงศ์

บ้านปุ ต.เจดีย์คำ อ.เชียงคำ จ.พะเยา

…/ หนานอ้วน  ขันทะวงศ์)