ลำดับที่  91.  “เข้าหมู่แฮ้งเป๋นแฮ้ง  เข้าหมู่ก๋าเป๋นก๋า”

อ่าน (-เข้า-หมู่-แฮ้ง-เป๋น-แฮ้ง///เข้า-หมู่-ก๋า-เป๋น-ก๋า-)

หมายถึง......การทำตัวให้เข้ากับผู้คนในสังคมที่ตนเองอยู่ได้ เพื่อได้รับการยอมรับจากผู้อื่น

กำบ่าเก่าจึงว่า      “เข้าหมู่แฮ้งเป๋นแฮ้ง  เข้าหมู่ก๋าเป๋นก๋า”  

การนำไปใช้        ประพฤติตนเข้ากับสังคม

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “เข้าฝูงแร้งเป็นแร้ง  เข้าฝูงกาเป็นกา”

ลำดับที่  92. “ข้าวจะเสี้ยงเพราะกิ๋นหวาน    คนจะผลาญเพราะนอนอุ่น”

อ่าน   (-ข้าว-จะ-เสี้ยง-เพราะ-กิ๋น-หวาน///คน-จะ-ผาน-เพราะ-นอน-อุ่น-)

หมายถึง.....คนขี้เกียจไม่ช่วยกันทำมาหากินเพื่อครอบครัว มีความสุขกับการกินการนอน    

กำบ่าเก่าจึงว่า     “ข้าวจะเสี้ยงเพราะกิ๋นหวาน   คนจะผลาญเพราะนอนอุ่น”   

การนำไปใช้       ช่วยกันทำงานเพื่อครอบครัว

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “กินล้างกินผลาญ”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ข้าวจะหมดเพราะทานอร่อย  คนจะผลาญเพราะนอนอุ่น”

ลำดับที่  93.  “แขนตั๋วสั้น   จะไปอุ้มไหใหญ่”  อ่าน  (-แขน-ตั๋ว-สั้น///จะ-ไป-อุ้ม-ไห-ใหย่-)

หมายถึง....อย่าทำในสิ่งที่เกินความสามารถของตนเอง

กำบ่าเก่าจึงว่า     “แขนตั๋วสั้น  จะไปอุ้มไหใหญ่”   

การนำไปใช้       รู้ประมาณตน  อย่าทำอะไรเกินตัว

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ไม่ดูเงาหัว”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “แขนตนสั้นอย่าอุ้มไหใบโต”

 

ลำดับที่  94.  “ข้าวลีบงวงตั้ง   ข้าวเต้งงวงก๊อม”

อ่าน  (-ข้าว-ลีบ-งวง-ตั้ง///ข้าว-เต้ง-งวง-ก๊อม-)

หมายถึง.....คนโง่มักจะเย่อหยิ่ง จองหอง คนฉลาดจะนอบน้อมถ่อมตน

กำบ่าเก่าจึงว่า     “ข้าวลีบงวงตั้ง  ข้าวเต้งงวงก๊อม”  

การนำไปใช้        ควรนอบน้อมถ่อมตน

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “เป็นผู้น้อยค่อยก้มประนมกร///ความขยัน ประหยัด อตทน นอบน้อมถ่อมตน  จะทำให้คนประสบความสำเร็จ”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง   “ข้าวลีบงวงตั้ง   ข้าวเต่งงวงค้อม”

ลำดับที่  95.  “ข้าดีต้านบ่ขาย”  อ่าน  (-ข้า-ดี-ต้าน-บ่อ-ขาย-)

หมายถึง.....คนประพฤติตนดี  มีความกตัญญู  ย่อมเป็นที่รักของผู้อื่น 

กำบ่าเก่าจึงว่า     “ข้าดีต้านบ่ขาย” 

การนำไปใช้  ให้ยึดมั่นในการทำดี เป็นเด็กควรทำตัวน่ารัก  ไม่เกเร จะได้เป็นที่รักของผู้คนทั่วไป             ในสมัยก่อนข้าทาสที่มีความจงรักภักดี  เจ้านายจะไม่นำไปขายต่อ  จะเมตตาเลี้ยงไว้

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ค่าของคนอยู่ที่ผลของงาน ”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “ข้าทาสดีท่านไม่ขาย”

ลำดับที่  96. “ข้าเก่าเต่าฮ้าย    เสือควายมีเขา    จักเข็บแมงเวา    เลี้ยงไว้บ่ได้     จายคาเฮือน   

กับแคร่ขี้ใต้    บ่ดีควรร่วมชิด

อ่าน  (-ข้า-เก่า-เต่า-ฮ้าย///เสือ-ควาย-มี-เขา//จัก-เข็บ-แมง-เวา///เลี้ยง-ไว้-บ่อ-ได้///จาย-คา-

เฮือน///กับ-แค่-ขี้-ไต้///บ่อ-ดี-ควน-ร่วม-ชิด-)

หมายถึง......ข้าทาสบริวารในบ้าน หรือสัตว์มีเขี้ยวมีงา  สัตว์มีพิษ ไม่ควรให้ความไว้วางใจ  

กำบ่าเก่าจึงว่า   “ข้าเก่าเต่าฮ้าย    เสือควายมีเขา  จักเข็บแมงเวา  เลี้ยงไว้บ่ได้  จายคาเฮือน  กับแคร่ขี้ใต้     บ่ดีควรร่วมชิด” 

การนำไปใช้      ระวังอันตรายที่จะเกิดจากการไว้วางใจผู้ใกล้ชิดหรือไม่ระวังสัตว์ร้าย  สัตว์มีพิษ

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ช้างสาร งูเห่า  ข้าเก่า  เมียรัก”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ข้าทาสที่อยู่มานาน  เสือ  ควาย  ตะขาบ  แมงป่อง ให้ระวังอันตราย   อีกทั้งชายคา(สมัยก่อนบ้านเรือนมุงด้วยหญ้าคา)กับไม้แคร่ติดไฟอย่าได้นำมาใกล้กัน

ลำดับที่  97.  “ข้าวลีบมันตึงบ่งอก”  อ่าน  (-ข้าว-ลีบ-มัน-ตึง-บ่อ-งอก-)

หมายถึง.....คนขี้เกียจสันหลังยาวแม้จะได้รับการสนับสนุนอย่างไรก็ไม่เจริญก้าวหน้า

กำบ่าเก่าจึงว่า    “ข้าวลีบมันตึงบ่งอก” 

การนำไปใช้      อย่าขี้เกียจต้องขวานขวายหาความรู้  ทดแทนคุณบิดามารดา

เทียบสำนวน  สุภาษิต  คำพังเพย ไทยกลาง   “ขุนไม่ขึ้น///ไม่เอาถ่าน”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง  “ข้าวลีบยังไงก็ไม่งอก”

ลำดับที่  98.  “ข้าวสุกไหนไป     ไฟลุกไหนแล่น   บ่ดี”

อ่าน  (-ข้าว-สุก-ไหน-ไป///ไฟ-ลุก-ไหน-แล่น///บ่อ-ดี-)

หมายถึง.....คนเห็นแก่ตัว   เห็นแก่ได้  เห็นแก่กิน

นแกหัเห็นยแก่ได้  เห็นแก่กินเกำบ่าเก่าจึงว่า    “ข้าวสุกไหนไป ไฟลุกไหนแล่น บ่ดี”            

การนำไปใช้       ควรทำตนเหมาะสมอย่าให้ผู้อื่นดูถูกเหยียดหยาม เพราะเห็นแก่ได้  เห็นแก่กิน

เทียบสำนวน สุภาษิต คำพังเพย ไทยกลาง  “เห็นแก่กิน”

เทียบเคียงกำบ่าเก่า-คำไทยกลาง    “ข้าวสุกที่ไหนไป  เขาก่อไฟรีบไปรอ    ไม่ดี”