8.พิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

       พิพิธภัณฑ์หมายถึง  สถานที่เก็บรักษาโบราณวัตถุหรือศิลปวัตถุต่างๆ

      พิพธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านเป็นการรวบรวมวัตถุประเภทต่างๆเช่นวัตถุทางธรรมชาติวิทยา  วัตถุทางวิทยาศาสตร์ วัตถุทางศิลปกรรม  วัตถุทางประวัติศาสตร์ และโบราณคดี   วัตถุทางประเพณีและชีวิตความเป็นอยู่ ฯลฯ จัดตั้งแสดงโดยเขียนคำบรรยายอย่างสั้นและง่ายๆ สำหรับให้ผู้เข้าชมเพิ่มพูนความรู้ตามแขนงงานนั้นๆ

     ความสำคัญของพิพิธภัณฑ์และภูมิปัญญาชาวบ้าน

      พิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน  เป็นการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ   ของท้องถิ่น   มีความสำคัญต่อการสืบทอดและการศึกษา  ทำให้รู้จักรากเหง้า    ความเป็นมารู้จักหวงแหนก่อให้เกิดความภาคภูมิใจ

        การจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านในโรงเรียน  จึงเป็นการร่วมกันของบุคลากรในท้องถิ่น   ประกอบด้วยครู  นักเรียน บุคคล  หรือองค์กรในท้องถิ่น ให้เกิดความรัก  หวงแหน   ศิลปวัฒนธรรมในท้องถิ่นของตน   ร่วมกันศึกษา   ค้นคว้า รวบรวมวัสดุต่าง ๆ  ที่เกี่ยวข้องมา รวมไว้เพื่อเป็นการศึกษา    อนุรักษ์ให้ผู้เกี่ยวข้องเกิดความรัก  ความผู้พัน     เห็นคุณค่าและมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมต่างๆ   ด้านศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน ภายในท้องถิ่น    ด้วยความพึงพอใจและภาคภูมิใจ

จุดประสงค์

  1. เพื่อเป็นการรวบรวม จัดเก็บ   และแสดงศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาชาวบ้านด้านต่างๆที่สอดคล้องกับท้องถิ่น
  2. เพื่อให้รู้จัก เข้าใจ เกิดความรัก หวงแหนเห็นคุณค่าในมรดกศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่นและของชาติ
  3. เพื่อส่งเสริมปลูกฝังให้เกิดความรับผิดชอบต่อศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านเป็นของส่วนรวมที่ต้องร่วมกันอนุรักษ์เพื่อธำรงไว้ ซึ่งเอกลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่นและของชาติสืบไป
  4. จัดส่งเสริมให้มีการจัดกิจกรรมต่างๆเช่น ศึกษา  วิเคราะห์ วิจัย  พัฒนา นำสิ่งที่มีคุณค่ามาปรับปรุงเพื่อประยุกต์ใช้ให้สอดคล้องกับการดำรงชีวิต และเหมาะสมกับกาลสมัย

แนวทางการจัดพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

  1. รูปแบบการจัดพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

             1.1  บ้านหรือหมู่บ้านศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

            เป็นลักษณะการจัดพิพิธภัณฑ์ที่มีอาคาร หรือหมู่อาคาร ที่จำลองสภาพความเป็นอยู่ วิถีชีวิตของชุมชนหรือท้องถิ่นอาจจัดชิ้นงานศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน     ไว้รวมกันหรือแยกประเภทชิ้นงานไปตามบ้านหรืออาคารแต่ละหลัง  เช่น บ้านเครื่องปั้นดินเผา บ้านหัตถกรรม  เครื่องจักสาน     บ้านวัตถุมงคล  เป็นต้น

             1.2  สวนหรืออุทยานศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน  

            เป็นการจัดพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งที่มีบริเวณหรือขอบเขตชัดเจน  จัดแสดงศิลปวัฒนธรรม หรือภูมิปัญญาชาวบ้าน ที่มีขนาดใหญ่และมีความคงทนต่อดินฟ้าอากาศ   อาจจะมีอาคาประกอบด้วยก็ได้     หากศิลปวัฒนธรรมนั้นไม่คงทนต่อสภาพทางธรรมชาติ  ศิลปวัตถุอาจมีทั้งของจริงหรือของจำลองก็ได้  เช่น เกวียน   เครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆ   รูปปั้นหรือ   กำแพงเมือง    ซุ้มประตู     อนุสาวรีย์บุคคลสำคัญทางศิลปวัฒนธรรมเป็นต้น

               1.3  อาคารพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

              เป็นการจัดพิพิธภัณฑ์ที่มีอาคารเฉพาะเป็นเอกเทศ     ในอาคารสามารถจัดรวบรวม ศิลปวัตถุ  โบราณคดีและภูมิปัญญาชาวบ้านได้หลากหลายสาขา        จัดแสดงอย่างเป็นหมวดหมู่ซึ่งต้องเป็นอาคารที่มีพื้นที่กว้างขวางพอสมควร     บริเวณรอบนอกอาคารอาจจัดเป็นอุทยานศิลปวัฒนธรรมประกอบด้วยก็ได้

               1.4  ห้องหรือมุมพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน 

              เป็นการจัดพิพิธภัณฑ์ที่มีขีดจำกัดในเรื่องอาคารสถานที่  อาจใช้ห้องเรียนหรือโดยพัฒนาพื้นใต้ถุนอาคารเรียน  อาคารชั่วคราว  จัดให้เป็นห้องศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน   การจัดศิลปวัตถุและชิ้นงานอื่นๆควรเลือกสรรเฉพาะที่เป็นตัวอย่างหรือตัวแทน  ในแต่ละหมวดหมู่ให้มีน้อยชิ้น  แต่หลากหลายประเภท  หรืออาจจัดเน้นเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะที่เห็นว่าสอดคล้องหรือเกิดประโยชน์โดยตรงแก่นักเรียนหรือท้องถิ่นนั้นๆเช่น แสดงเครื่องมือเรื่องใช้ตรมวิถีชีวิตของชุมชนในท้องถิ่นที่โรงเรียนตั้งอยู่หรือจัดแสดงแต่ละหมวดหมุนเวียนสลับกันไป

               1.5  พิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านตามหมวดวิชา

         เป็นการจัดพิพิธภัณฑ์ที่สอดคล้องกับยหมวดวิชาและงานต่างๆในโรงเรียนอาทิเช่นหมวดกิจกรรม จัดพิพิธภัณฑ์หมวดขนบธรรมเนียม   ประเพณี   ศาสนา    หมวดภาษาไทยจัดพิพิธภัณฑ์หมวดภาษาและวรรณกรรม  หมวดศิลปศึกษา  จัดพิพิธภัณฑ์หมวดศิลปกรรมและโบราณคดีและหมวดการละเล่น  ดนตรี และการพักผ่อนหย่อนใจ  หมวดสังคมศึกษาจัดพิพิธภัณฑ์หมวดชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ

            นอกจากนี้ หมวดวิชาอื่นๆ เช่น วิทยาศาสตร์   ภาษาต่างประเทศ  การงานและอาชีพ   งานอนามัยโรงเรียน  สามารถจัดพิพิธภัณฑ์ที่แสดงศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้านได้ในลักษณะเดี่ยวกัน  โดยมุ่งแสดงชิ้นงานที่สอดคล้องกับวิชาหรืองานที่รับผิดชอบ    ซึ่งการจัดแนวนี้ สามารถพัฒนาเป็นอุทยานการศึกษาได้ในโอกาสต่อไป

              ทั้งนี้    ทางเลือกของโรงเรียนในการจัดพิพิธภัณฑ์จะขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของอาคาร  สถานที่  งบประมาณและบุคลากร การดำเนินงานต่างๆ จึงควรยึดหลักการ  วิธีการด้วยการสำรวจและเก็บข้อมูลด้านศิลปวัฒนธรรมและโบราณคดี     เก็บรวบรวมศิลปวัตถุ     วัตถุโบราณ และภูมิปัญญาชาวบ้าน การจัดหมวดหมู่ตามประเภทของงาน      และจัดกิจกรรม เพื่อให้เกิดการส่งเสริมอนุรักษ์ตามจุดประสงค์ต่อไป

2.ประเภทของการจัดพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

          ในการจัดแสดงศิลปวัตถุ   โบราณวัตถุและภูมิปัญญาชาวบ้าน     ควรได้จัดวางเป็นกลุ่มพวกตามประเภทของงาน  เพื่อสะดวกต่อการเข้าชมหรือศึกษาได้ง่าย และ     สอดคล้อง      สัมพันธ์กันในงานที่เป็นของหายาก  มีคุณค่า หรือมีความสำคัญสูง  มีค่านิยมสูง  หรือมูลค่าสูงควรจัดไว้ในตู้กระจก  จัดวางให้เด่นเพื่อความสง่างาม    และป้องกันการเสียหายอันเกิดขึ้น     ศิลปวัตถุบางประเภทอาจจัดบนพื้นห้อง  บนโต๊ะ หรือบนแท่นวาง  บนชั้นวางของ หรือฝาผนัง ตามความเหมาะสมโดยจัดเป็นหมวดหมู่เรียงลำดับเรื่องราวของชิ้นงานต่างๆ   ที่รวบรวมไว้ ตามแนวทางที่บอกไว้ เพื่อให้เกิดความสะดวก  ในการจัดทำทะเบียนศิลปวัตถุอย่างเป็นระบบคือ

  1. หมวดขนบธรรมเนียม ประเพณี ความเชื่อและศาสนา
  2. หมวดภาษาและวรรณกรรม
  3. หมวดศิลปกรรมและโบราณคดี
  4. หมวดการละเล่น ดนตรี และการพักผ่อนหย่อนใจ
  5. หมวดชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ

   การจัดหมวดหมู่ของการจัดแสดงนี้  โรงเรียนสามารถจัดได้หลายรูปแบบ  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและเจตนารมณ์  อันเป็นจุดเน้นในแต่ละโรงเรียน ซึ่งอาจจะแตกต่างกันไปตามสภาพศิลปวัฒนธรรมของท้องถิ่น     โรงเรียนอาจจัดตามประเภทของศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน ตามลักษณะชิ้นงานที่รวบรวมได้ เช่น

  1. ประเภทเครื่องมือเครื่องใช้ในครัวเรือน
  2. ประเภทเครื่องมือประกอบอาชีพ
  3. ประเภท เงินตรา
  4. ประเภทวัตถุมงคล
  5. ประเภทการละเล่นพื้นเมือง
  6. ประเภท ความเชื่อประเพณี

3.ขั้นตอนการดำเนินงานพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

  1. แต่งตั้งคณะกรรมการผู้รับผิดชอบในโรงเรียนหรือร่วมกับชุมชน
  2. คณะกรรมการผู้รับผิดชอบประชุมวางแผนดำเนินการตามขอบข่ายงาน เช่น

              -   การกำหนดบุคลาการผู้ดำเนินการในแต่ละด้าน

              -   การสำรวจ การแสวงหา  การรับบริจาค

             -   การเก็บรวบรวมข้อมูลและชิ้นงาน

              -   การจัดอาคารสถานที่ห้อง มุม และที่วางชิ้นงาน

              -   การจัดแสดงชิ้นงานตามหมวดหมู่หรือประเภท

              -   การจัดทำป้ายแสดงชิ้นงานและป้ายความรู้ต่างๆ

              -   การจัดทำทะเบียนชิ้นงานตามระบบหมวดหมู่

              -   การจัดกิจกรรมส่งเสริมอนุรักษ์ต่างๆ

ทั้งนี้  คณะกรรมการผู้รับผิดชอบ  ต้องคอยควบคุม   ดูแล  ส่งเสริม   พัฒนา ให้งานดำเนินตามเป้าหมายที่วางไว้

  1. ติดตามประเมินผล
  2. สรุปรายงานเสนอผลดำเนินการต่อหน่วยงานและผู้เกี่ยวข้อง

          อนึ่ง  การปฏิบัติย่อมมีปัญหาและอุปสรรคระหว่างการปฏิบัติงาน  คณะกรรมการผู้รับผิดชอบ  ควรประชุมแก้ไขปัญหาในการดำเนินการเป็นระยะๆ เพื่อให้งานสำเร็จลุล่วงไปตามวัตถุประสงค์และเจตนารมณ์ที่วางไว้

      4.กิจกรรมส่งเสริมพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

  1. รวบรวมเครื่องมือเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพ เครื่องใช้ในครัวเรือน         อาวุธ     ยุทโธปกรณ์   เครื่องมือสื่อสาร    เครื่องมือเครื่องใช้สำหรับนักบวช      เครื่องใช้ประกอบพิธีกรรมต่างๆ และเครื่องใช้ประจำตัวคน  ในท้องถิ่นของตนเอง
  2. รวบรวมงานด้านการประดิษฐ์ การตัดเย็บเสื้อผ้า  การแต่งกาย   ตกแต่งบ้าน    การอบรมเลี้ยงดูเด็กในท้องถิ่นของตนเอง
  3. รวบรวมงานด้านเอกสาร ตำรา และอุปกรณ์การรักษาพยาบาล วิธีการรักษา พยาบาล  ยาสมุนไพร  และสิ่งอื่นที่นำมาใช้การรักษาพยาบาลในท้องถิ่นของตนเอง
  4. จัดแยกประเภทของวัตถุหรือเอกสารต่างๆที่รวบรวมมาได้ให้เป็นหมวดหมู่เพื่อสะดวกในการศึกษา
  5. ประชาสัมพันธ์ ขอความร่วมมือกับนักเรียนหรือบุคคลในท้องถิ่น เพื่อขอบริจาค วัตถุต่างๆเพื่อนำมาใช้ในการจัดพิพิธภัณฑ์

       6.จัดทำทะเบียน หรือทำเนียบโบราณวัตถุ หรือนำมาจัดเป็นหมวดหมู่    สะดวกต่อ การเก็บรักษาและง่ายต่อการศึกษาค้นคว้า

  1. ประกาศยกย่องนักเรียน หรือบุคคลที่นำวัตถุต่างๆที่ท่านมอบให้หรือบอกแหล่งที่มาและชื่อผู้มอบ
  2. จัดตั้งชมรมอนุรักษ์ขึ้นในโรงเรียน โดยที่สมาชิกจะเป็นนักเรียนหรือผู้ที่สนใจก็ได้เพื่อที่จะดำเนินกิจกรรมในการจัดพิพิธภัณฑ์
  3. จัดมุมนิทรรศการตามมุมห้องต่างๆ เป็นมุมพิพิธภัณฑ์ เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษา ทำความเข้าใจและเห็นคุณค่าของเรื่องนั้น ๆ
  4. จัดทำเอกสารรวบรวมรายชื่อวัตถุต่างๆพร้อมทั้งรายละเอียด เพื่อประกอบการศึกษาแก่ผู้สนใจ
  5. เชิญผู้มีความรู้ ความสามารถเฉพาะด้าน มาบรรยายให้แก่นักเรียนและผู้สนใจ
  6. นำคอมพิวเตอร์ มาช่วยในการเก็บรวบรวมข้อมุล

    13.ให้นักเรียนที่เรียนวิชาท้องถิ่นของเรา   (ส.071)  ได้ร่วมทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องในท้องถิ่นของตนเอง เช่นสำรวจศิลปวัฒนธรรมด้านต่างๆนำมาประกอบการเรียนการสอน

  1. จัดสัมมนา แลกเปลี่ยนความคิด การจัดพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน
  2. ส่งเสริมบุคลากรในโรงเรียน ได้เข้าร่วมประชุมสัมมนากับหน่วยงานของเอกชนหรือหน่วยราชการที่จัดเกี่ยวกับเรื่องพิพิธภัณฑ์
  3. จัดทัศนศึกษา ไปชมพิพิธภัณฑ์ในท้องถิ่น หรือตามศูนย์ หรือจังหวัดต่างๆ เพื่อจะได้แนวทาง แล้วนำมาปรับปรุงในการจัดพิพิธภัณฑ์ในโรงเรียนของตนเอง
  4. จัดนิทรรศการวัฒนธรรมสัญจร ในงานนิทรรศการทางวิชาการหรืองานอื่นๆในท้องถิ่น

 

 

เครื่องมือประกอบการจัดพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

 

1.ป้ายแสดงชิ้นงานในพิพิธภัณฑ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

ตัวอย่าง

          

   ชื่อชิ้นงาน           กระต่ายขูดมะพร้าว

   หน้าที่การใช้งาน    ใช้เป็นเครื่องมือขูดมะพร้าวที่ยังไม่ได้กะเทาะกะลาออก

   ได้มาจาก             ตำบลเขารูปช้าง  อำเภอเมืองจังหวัดสงขลา

   เมื่อ                    15 กันยายน2530

   ผู้บริจาค             นายวิโรจน์      เพียรเจริญ

 

 

2.แผ่นคำบรรยายป้ายความรู้เกี่ยวกับกลุ่มชิ้นงาน

      ตัวอย่าง

     กระต่ายขูดมะพร้าว

     ชื่อท้องถิ่น    มีการเรียกชื่อแตกต่างกันไปแต่ละท้องถิ่น เช่นเหล็กขูด  กระต่ายขูด

      รูปลักษณะ โครงสร้างตัวกระต่ายขูดมะพร้าวทำด้วยไม้  ทั้งเป็นไม้ชิ้นเดียว  และประกอบกันหลายชิ้น  ใช้สำหรับนั่งขูดมะพร้าว  โดยทั่วไปมักทำเป็นรูปกระต่ายมากกว่าอย่างอื่น  จากภูมิปัญญาชาวบ้านที่คิดสร้างสรรค์รูปแบบให้มีความแปลกมีอารมณ์ขันจึงมีการทำตัวกระต่ายขูดมะพร้าวเป็นรูปสัตว์อื่นๆ อีก  เช่น    สุนัข    นก   หนู    แมว   เต่า    ตะกวด นอกจากนี้ยังพบรูปแบบที่ดัดแปลงมาจากท่าทางของมนุษย์หรืออวัยวะส่วนหนึ่ง   แล้วใช้แผ่นเหล็กมาตะไบเป็นฟัน ให้มีความคมตอกติดที่ส่วนหัวของกระต่าย

       ประโยชน์ใช้สอย  ใช้เป็นเครื่องมือขูดมะพร้าวที่ยังไม่ได้กะเทาะกะลาออก

     สภาพปัจจุบัน    ยังใช้เป็นเครื่องมือในการขูดมะพร้าวประจำครัวเรือนแถบชนบทและมีการพัฒนารูปแบบไปหลายแบบ   เนื่องจากสามารถซื้อมะพร้าวที่ขูดเรียบร้อยแล้วจากตลาดซึ่งขูดด้วยเครื่องขูดที่ใช้ไฟฟ้าให้ความสะดวก รวดเร็ว และได้ปริมาณมากกว่า

       หมายเหตุ  แผ่นคำบรรยายป้ายความรู้นี้อาจให้รายละเอียด  นอกเหนือจากประเด็นสำคัญตามตัวอย่างได้ตามสภาพของชิ้นงาน

 

3.ข้อมูลศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

 

3.1  ชื่อชิ้นงานที่....................ประเภท...............................รหัส......................

3.2ชื่อชิ้นงาน.............................................................................................

3.3รูปลักษณะ............................................................................................

3.4วัสดุสร้างชิ้นงาน....................................................................................

3.5ยุคสมัย/อายุ..........................................................................................

3.6ประโยชน์ใช้สอย....................................................................................

3.7 แหล่งที่พบ..........................................................................................

3.8สภาพปัจจุบัน........................................................................................

3.9อื่นๆ.....................................................................................................

 3.10แผนที่สังเขปแหล่งที่พบ.

 

 

 หมายเหตุ

  1. ใบเก็บข้อมูลนี้ควรจัดให้มีขนาดเท่ากัน   เพื่อการแยกประเภทและจัดเก็บ

      2.หากเป็นชิ้นงานที่อยู่นอกโรงเรียน  ควรมีแผนที่สังเขปแสดงที่ตั้งของชิ้นงานและ รายละเอียดเกี่ยวกับเงื่อนไขในการเข้าชมหรือศึกษาด้วย

ดรรชนีสิ่งของในพิพิธภัณฑ์

ประเภทของเนื้อวัสดุ

รหัส

หน้าทะเบียน

ชื่อ

หมวด

ประเภท

โลหะ

-ตะกั่ว

-เหล็ก

-ทองแดง

-ทองเหลือ

-สำริด

ฯลฯ

พืช

-ไม้ไผ่

-ไม้เนื้ออ่อน

-หวาย

-ฯลฯ

ดินเผา

-เคลือบ

-ไม่เคลือบ

ฯลฯ

สัตว์

-หนัง

-เขา

-งา

ฯลฯ

 

 

 

 

 

 

                

                 หมายเหตุ

           01หมวดขนบธรรมเนียมประเพณีความเชื่อและศาสนา

           02 หมวดภาษาและวรรณกรรม

           03 หมวดศิลปกรรมและโบราณคดี

           04หมวดการละเล่น ดนตรี และการพักผ่อนหย่อนใจ

           05หมวดชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ

แบบบันทึกข้อมูลชนิดต่างๆ

            ก.แบบบันทึกข้อมูลบุคลากรทางวัฒนธรรม

           ข.แบบบันทึกข้อมูลการละเล่นและการแสดงพื้นบ้าน

           ค.แบบบันทึกข้อมูลศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน

            ง.แบบบันทึกข้อมูลโบรารสถานหรือสถานที่น่าสนใจ

            จ.แบบบันทึกข้อมูลวัตถุทางวัฒนธรรม

            หมายเหตุ  ข้อ ก-จ แบบบันทึกข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ

ก.แบบบันทึกข้อมูลบุคลากรทางวัฒนธรรม

      1.ประเภท(ช่างฝีมือ เพลงพื้นบ้านฯลฯ)....................................................

      2.ประวัติส่วนตัว

      ชื่อ(บ่งเพศ).......................................................................................

      วัน   เดือน   ปี   เกิด..........................................................................

      สถานที่เกิด.......................................................................................

      ศาสนา.............................................................................................

      อาชีพ..............................................................................................

      การศึกษา........................................................................................

      ที่อยู่...............................................................................................

      ผู้อุปถัมภ์.........................................................................................

      ชีวิตครอบครัว....................................................................................

      3.ชีวิตการงาน

       เริ่มงานเมื่อ.......................................................................................

       สิ่งบันดาลใจ.....................................................................................

        แหล่งเรียนรู้....................................................................................

        ระยะเวลาที่ฝึกฝน.............................................................................

       ระยะเวลาที่ปฏิบัติงานจริง....................................................................

       ผู้สนับสนุน.......................................................................................

       อุปสรรคในการทำงาน.........................................................................

        4.ผลงานที่ปรากฎชื่อผลงาน...............................................................

      ลักษณะ...........................................................................................

      ปริมาณ............................................................................................

       ความแพร่หลาย.................................................................................

       5.ทรรศนะส่วนตัว................................................................................

       6.แหล่งข้อมูลเพื่อการสืบค้นเพิ่มเติม.......................................................

       7.ข้อมูลประกอบ.................................................................................

        8.ภาพบุคคลและตัวอย่างผลงาน...........................................................

ข.แบบบันทึกข้อมูลการละเล่น การแสดงพื้นบ้าน

       1.ประเภทที่เก็บ เพลงพื้นบ้านภาค..........................................................

       หรือการละเล่นพื้นบ้านภาค....................................................................

        2.ชนิดที่เก็บ(โนรา  เพลงฉ่อย    ตี่จับ)..................................................

        3.ประวัติความเป็นมา..........................................................................

       4.องค์ประกอบในการเล่น    (สถานที่    โอกาส    จำนวนผู้เล่น  อุปกรณ์ที่ใช้  ดนตรี

  บทร้อง ฯลฯ)..........................................................................................

       5.วิธีเล่น(รวมกติกาการเล่น).................................................................

       6.เรื่องและเนื้อหาที่นำมาเล่น...............................................................

       7.พิธีกรรมและความเชื่อ......................................................................

       8.ผู้เล่นหรือคณะที่เล่นและเกียรติคุณที่ได้รับ............................................

       ที่อยู่...............................................................................................

       9.สภาพการณ์ปัจจุบันและอนาคต..........................................................

       10.ข้อมูลประกอบ..............................................................................

       11.อื่นๆ............................................................................................

          ค.แบบบันทึกข้อมูลศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน

       1.ประเภท(รูปเขียน รูปปั้น รูปแกะสลัก งานฝีมือชาวบ้าน  สถาปัตยกรรม)........

.............................................................................................................

      2.แหล่งข้อมูล

       แหล่งผลิต........................................................................................

       แหล่งแพร่หลาย................................................................................

       แหล่งพบ.........................................................................................

      3.ชื่อวัตถุ (ทั้งอดีตและปัจจุบัน.................................................................................

      เครื่องมือประกอบอาชีพ   สื่อประกอบการสอนศาสนา  เครื่องประกอบการเล่น)

............................................................................................................

      5.รูปพรรณสัณฐาน(บ้านทรงจั่วสูง    ภาพเขียนลายรดน้ำ   ลายกนกเปลวกระบุง   ปากกว้างฯลฯ.....................................................................................................

      6.ขนาด(วัดด้วยมาตราพื้นบ้านหรือมาตราสากล).....................................

      7.สี(สีที่ปรากฏบนผิวหรือสีส่วนรวมของวัตถุ).........................................

      8.ลวดลาย(ลักษณะลวดลายและชื่อลวดลาย   เช่น ลายก้านขด  ลายขัด  ลายสอง)

..........................................................................................................

      9.วัสดุและแหล่ง(ทำด้วยดิน ไม้ โลหะหนัง  หรือเส้นใย ปอป่านไหม ฯลฯ

..............................................................................................................

     10.วิธีการ(กรรมวิธีตามลำดับขั้น   ตั้งแต่ต้นจนสำเร็จ)...................................

     11.วัน  เวลา  ฤดูกาลและโอกาส(ใช้เวลาทำนานเท่าไร ทำในฤดูไหน ใช้ในโอกาส

หรือเทศกาลใด)........................................................................................

    12.เครื่องมือและอุปกรณ์  (เครื่องมือและส่วนประกอบในการทำงาน  เช่น     สิ่ว

เป็นเครื่องมือ ตะปูเป็นอุปกรณ์สำหรับช่างไม้)...................................................

    13.ประวัติความเป็นมา  (  ใครทำ  ทำเมื่อไร    ทำที่ไหน     ได้แบบอย่างมาจากไหน

ได้ใช้สอย และรักษาให้สืบเนื่องกันมาอย่างไร).................................................

     14.สภาพการณ์ปัจจุบัน(กำลังเสื่อมสูญ  เป็นที่นิยม รายได้  การตลาด  ปัญหาต่างๆ)

.............................................................................................................

      15.ข้อมูลประกอบ(ภาพถ่าย  ภาพเขียน  แผนผัง  ตาราง)

............................................................................................................

         ง.แบบบันทึกข้อมูลโบราณสถานหรือสถานที่น่าสนใจ

ชื่อ......................................ที่อยู่..............................หมู่ที่.........ตำบล..............ถนน.....

อำเภอ/เขต.......................จังหวัด........................

ประวัติความเป็นมา......................................................................................

การคมนาคม..............................................................................................

ข้อสังเกตเพิ่มเติม.......................................................................................

รายละเอียดเพิ่มเติม.....................................................................................

แผนที่โดยสังเขป

 

ชื่อผู้บันทึก...............................................................................................                   

วันที่.......................................................................................................

จ.แบบบันทึกข้อมูลวัตถุทางวัฒนธรรม

ชื่อวัตถุ............................วัตถุทำด้วย.....................หน้าที่และประโยชน์.........

ขณะนี้อยู่ในความครอบครองของ............................... บ้านเลขที่............หมู่ที่.......   

ตำบล....................    อำเภอ...................จังหวัด............................

ประวัติการได้มาและคุณค่าของวัตถุ...............................................................

ข้อสังเกตเพิ่มเติม.......................................................................................

รายละเอียดเพิ่มเติม..................................................................................

ชื่อผู้บันทึก.............................................................................................

วันที่.......................................................................................................