7.หมวดชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ                   

       ชีวิตความเป็นอยู่และวิทยาการ หมายถึง   กิจกรรมการดำเนินชีวิตของบุคคลหรือของกลุ่มชน ประกอบกับการ คิดค้น พัฒนา วิทยาการ เพื่อเสริมสร้างความเป็นอยู่ให้ดีขึ้นโดยอาศัยบุคคลในท้องถิ่น หรือรับเอาวัฒนธรรมต่างถิ่นมาปรับปรุง   พัฒนาการดำรงชีวิตให้เหมาะสมยิ่งขึ้น ประกอบด้วย

  1. เครื่องมือ เครื่องใช้หมายถึง วัสดุ อุปกรณ์   เครื่องมือ เครื่องใช้ ที่นำมาใช้ในการประกอบกิจกรรมต่างๆ ดังต่อไปนี้

            1.1 เครื่องมือเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพ

            1.2 เครื่องมือเครื่องใช้ในครัวเรือน

            1.3 อาวุธ ยุทโธปกรณ์

            1.4 เครื่องมือสื่อสาร

            1.5 เครื่องมือเครื่องใช้สำหรับนักบวช

            1.6 เครื่องใช้ประกอบพิธีทางศาสนา

            1.7 เครื่องใช้ในการประกอบพิธีอื่นๆซึ่งประกอบพิธีตามประเพณีท้องถิ่น เช่นการยก     ขันหมาก การทำขวัญ การโกนจุก เป็นต้น

           1.8   เครื่องใช้ประจำตัวคนหรือสัตว์เช่นเครื่องทรง ปิ่นปักผม กำไล กระดิ่งผูกคอวัวควาย เป็นต้น

  1. คหกรรมศาสตร์หมายถึงวิชาว่าด้วยหลักโภชนาการความรู้เรื่องอาหาร ความรู้เรื่องเสื้อผ้า การแต่งกาย การดูแลบ้านที่อยู่อาศัย   การอบรมดูแลเด็ก ประกอบด้วย

           2.1 อาหาร การประกอบ การปรุงอาหารคาวหวาน เครื่องดื่ม

           2.2 งานประดิษฐ์ การเย็บ ปัก ถัก ร้อยทอ เพื่อใช้เป็นเครื่องประดับหรือเครื่องใช้

           2.3 การตัดเย็บเสื้อผ้า

           2.4 การแต่งกาย

           2.5 การตกแต่งบ้านเรือน

           2.6 การอบรม การเลี้ยงดูเด็ก ตั้งแต่อยู่ในครรภ์   ตลอดจนการอบรมเลี้ยงดูให้มีพัฒนาการในวัยต่างๆ

  1. การสาธารณสุขหมายถึงการรักษา พยาบาลการป้องกัน และส่งเสริมสุขภาพเพื่อให้ประชาชนสมบูรณ์ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจและสามารถดำรงอยู่ในสังคมได้ ได้แก่

          3.1 การอนามัย หมายถึงการสาธารณสุขพื้นบ้าน พื้นฐานทั่วไป

          3.2 เอกสารตำรา และอุปกรณ์ ทางการรักษาพยาบาล

          3.3 วิธีการรักษาพยาบาล

          3.4 ยาสมุนไพร คือสารที่ใช้สำหรับการบรรเทาเทา   บำบัด   อาการป่วยของมนุษย์หรือสัตว์ได้จากพืช สัตว์และแร่ธาตุเช่นจากพืชในส่วนที่เป็นเมล็ด สกัดเอาน้ำมัน         เพื่อใช้ทาแก้ปวดเมื่อยจากสัตว์ ในส่วนของเขาสัตว์สกัดเอาน้ำมันเพื่อทาแก้ปวด   เมื่อย จาก แร่ธาตุ เช่นกำมะถันใช้แก้โรคผิวหนังได้และสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการ     รักษาพยาบาล

             3.5 โภชนาการหมายถึงระเบียบวิธี     ความเข้าใจเห็นคุณค่าในการรับประทานอาหารรวมทั้งสารอาหาร

  1. ที่อยู่อาศัยหมายถึง ที่อยู่อาศัยที่เป็นบ้านเรือนเป็นที่อยู่อาศัยชั่วคราวและถาวรแบ่งออกเป็น 2 ประเภทได้แก่

             4.1 ที่อยู่อาศัยชั่วคราว

             4.2 ที่อยู่อาศัยถาวร

  1. ชีวประวัติ หมายถึงชีวประวัติของบุคลากรและบุคคลสำคัญของท้องถิ่นด้านต่างๆ หลายๆด้านดังนี้

             5.1 กีฬา นันทนาการ

             5.2 คหกรรมศาสตร์

             5.3 พัฒนาคุณภาพชีวิต

             5.4 มนุษย์ศาสตร์

             5.5   วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

             5.6 ศิลปะและการช่างศิลปะ

  1. วิทยาการหมายถึง ความรู้แขนงต่างๆดังต่อไปนี้

             6.1 มนุษย์ศาสตร์

             6.2 วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

             6.3 สังคมศาสตร์

  1. อาชีพหมายถึงการประกอบอาชีพในลักษณะต่างๆ เช่น ข้าราชการ   พนักงานเจ้าหน้าที่งานบริการต่างๆ ได้แก่

             7.1 เกษตรกรรม

             7.2 อุตสาหกรรม

             7.3 บริการ หมายถึงอาชีพต่างๆที่ให้บริการเช่น ข้าราชการ พนักงาน       เจ้าหน้าทีงานบริการต่างๆ

     ขอบข่ายงานส่งเสริมอนุรักษ์เครื่องมือเครื่องใช้เครื่องมือ เครื่องใช้หมายถึง   เครื่องมือ   อุปกรณ์ต่างๆ       ที่มนุษย์ใช้ในการประกอบกิจกรรมต่าง เช่น   เครื่องมือเครื่องใช้ในครัวเรือน   เครื่องใช้ ในการประกอบพิธีกรรมอื่นๆเครื่องใช้ประจำตัวคนหรือสัตว์ เครื่องมือสื่อสาร ตลอดจนอาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ       การดำเนินการส่งเสริมอนุรักษ์เครื่องมือเครื่องใช้ สามารถกระทำได้ตามแนวทางต่อไปนี้

  1.   งานศึกษาวิจัยเครื่องมือเครื่องใช้

             1.1 จัดให้มีการรวบรวมข้อมูลเครื่องมือเครื่องใช้ทุกประเภท อย่างมีระบบและเป้าหมาย

             1.2 จัดระบบเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน ในรูปแบบต่างๆให้เห็นถึงพัฒนาการของเครื่องมือเครื่องใช้แต่ละประเภทอย่างต่อเนื่อง

             1.3 ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมในชีวิตประจำวันของกลุ่มชนและสังคมท้องถิ่น

             1.4 ดำเนินการให้บุคคล กลุ่มชน และหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชนเข้าใจความหมาย ขอบข่าย   ความสำคัญของเครื่องมือเครื่องใช้ตลอดจนรับทราบนโยบายของสำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติและให้ความร่วมมือสนับสนุน

             1.5 สนับสนุนให้มีการพัฒนาบุคลากร เกี่ยวกับการพัฒนาเครื่องมือเครื่องใช้ทั้งในโรงเรียนและชุมชน

             1.6 สนับสนุนให้มีทุนการวิจัยเกี่ยวกับ เครื่องมือเครื่องใช้ในโรงเรียนและชุมชน

  1.        งานอนุรักษ์เครื่องมือเครื่องใช้

          2.1 จัดการประกวด แข่งขันกิจกรรมและโครงการเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ในโรงเรียน               และชุมชนเพื่อการอนุรักษ์

          2.2   จัดการประกวดโครงการอนุรักษ์เครื่องมือเครื่องใช้ในโรงเรียนและส่งเสริมการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

         2.3 รวบรวมรายชื่อผู้เชี่ยวชาญ หรือผู้ทรงคุณวุฒิทางวัฒนธรรมพื้นบ้านด้านเครื่องมือ เครื่องใช้ทุกแขนง เพื่อนำมาจัดทำทำเนียบบุคลากรทางวัฒนธรรมพื้นบ้าน เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ในโรงเรียน

         2.4   จัดตั้งชมรมหรือกองทุนเพื่อการอนุรักษ์เครื่องมือ เครื่องใช้       ทางวัฒนธรรมในโรงเรียน หรือชุมชนและสนับสนุนบุคลากร       ตลอดจนงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องมือ เครื่องใช้ทางวัฒนธรรม

         2.5     ส่งเสริมให้มีการยกย่องหรือประกาศเกียรติคุณนักเรียนหรือบุคคลในชุมชนผู้มีความสามารถด้านวัฒนธรรมพื้นบ้าน   ด้านเครื่องมือเครื่องใช้ให้เป็นที่รู้จักและ           ยอมรับในระดับที่สูงขึ้น

         2.6 สนับสนุนให้มีการมอบรางวัล หรือเกียรติบัตรของโรงเรียน ชมรมและกองทุนหรือองค์กรภายนอกแก่นักเรียน ผู้มีผลงานทางวัฒนธรรมพื้นบ้านด้านเครื่องมือเครื่องใช้

         2.7 ส่งเสริมให้โรงเรียน สถาบันสงฆ์ หรือเอกชน ตั้งพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับวัฒนธรรมพื้นบ้านโดยไม่ขัดกับกฎหมายและไม่มุ่งเน้นเชิงพาณิชย์

  1.      งานฟื้นฟูเครื่องมือเครื่องใช้

            3.1   จัดการประกวดแข่งขันกิจกรรและโครงงานทางวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับการฟื้นฟูเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรม

            3.2   จัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมพื้นบ้านเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้   เพื่อฟื้นฟูวัฒนธรรมในรูปแบบต่างๆเช่น งานประดิษฐ์เครื่องมือเครื่องใช้   งานมหกรรม           วัฒนธรรมพื้นบ้านในโรงเรียน   นิทรรศการเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมของ         กลุ่มโรงเรียนในท้องถิ่นหรือจังหวัด

  1.          งานพัฒนาเครื่องมือเครื่องใช้

              4.1 จัดให้มีการรวมกลุ่ม หรือกองทุนเพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือ เครื่องใช้

          4.2   กำหนดแผนเพื่อพัฒนารูปแบบและบทบาททางวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ให้เหมาะสมกับสภาพสังคมในลักษณะของการประกวด   จัดทำสื่อ ประกวดโครงการสืบทอดความรู้ทางวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้

  1.   งานถ่ายทอดเครื่องมือเครื่องใช้

             5.1   จัดหลักสูตรวัฒนธรรมพื้นบ้านเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมในโรงเรียนหรือนอกระบบโรงเรียน

             5.2   พิมพ์ผลงานและผลิตสื่อทุกประเภทเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมเผยแพร่หรือใช้ประกอบการเรียน

            5.3   กำหนดแนวทางการพัฒนากระบวนการถ่ายทอดวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้

            5.4   ผลิตบุคลากรทางวัฒนธรรมพื้นบ้านเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ในแต่ละระดับ

            5.5 จัดทำหลักสูตร เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือ         เครื่องใช้เฉพาะกลุ่มบุคคล

  1. งานส่งเสริมเครื่องมือเครื่องใช้

             6.1 ส่งเสริมให้มีการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์สื่อ ผลงาน วัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับ     เครื่องมือเครื่องใช้

             6.2 จัดประชุม สัมมนา อบรมโดยใช้วิทยากรท้องถิ่น บุคลากรทางวัฒนธรรมหรือผู้รู้ในสาขาเครื่องมือเครื่องใช้

             6.3 จัดประกวด แข่งขันกิจกรรม โครงการ หรือสื่อวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้

             6.4 จัดตั้งชมรม ชุมนุม กองทุนหรือกลุ่มบุคคลผู้มีความรู้ความสามารถและผลงานด้านวัฒนธรรมพื้นบ้าน เกี่ยวกับเครื่องมือ เครื่องใช้ พร้อมทั้งการประกาศเชิดชู       เกียรติและมีสวัสดิการให้   เพื่อส่งเสริมอนุรักษ์วัฒนธรรมพื้นบ้าน

             6.5 รณรงค์ให้นักเรียน ครู อาจารย์ ตลอดทั้งชุมชน มีความรู้ความเข้าใจ   ในคุณค่าของเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรม เพื่อเป็นพื้นฐานในการเลือกสรรประยุกต์   มาใช้ในชีวิตประจำวัน

  1.        งานเสริมสร้างเอตทัคคะเครื่องมือเครื่องใช้

             7.1   สนับสนุนนักเรียนที่มีผลงานดีเด่นด้านประดิษฐ์เครื่องมือเครื่องใช้ทางด้านวัฒนธรรมในการแข่งขันในแต่ละระดับ เช่นระดับกลุ่มโรงเรียน ระดับเขต

            7.2   สรรหาและประกาศยกย่อง นักเรียนหรือบุคคลในท้องถิ่น ผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้

            7.3   จัดทำเนียบนักเรียนหรือบุคคลในท้องถิ่นผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้

           7.4   จัดให้มีการประชุมกลุ่มนักเรียนหรือกลุ่มบุคคลในท้องถิ่น ผู้เป็นเอตทัคคะด้านเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมตามโอกาสที่เหมาะสมหรือประจำปีเพื่อแลก   เปลี่ยนความรู้ และประสบการณ์ซึ่งกันและกัน

  1.        งานแลกเปลี่ยนเครื่องมือเครื่องใช้

           8.1 ผลิตสื่อเผยแพร่วัฒนธรรมพื้นบ้านเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ให้นักเรียน ชุมชนและโรงเรียนในต่างจังหวัดได้ศึกษาค้นคว้า

           8.2   จัดการอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรมแก่นักเรียนและผู้สนใจ

           8.3  จัดทางเยาวชนทางด้านวัฒนธรรมเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ เพื่อสนับสนุนส่งเสริม       อนุรักษ์แลกเปลี่ยนวัฒนธรรมเกี่ยวกับเครื่องมือเครื่องใช้ทางวัฒนธรรม

ขอบข่ายงานส่งเสริมอนุรักษ์ ยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

          ยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่ใช้ในการรักษาพยาบาลหมายถึงยาที่ได้จากการเอาพืชเป็นเครื่องยา ใช้รักษาโรคหรือบำรุงร่างกาย อาจใช้กิน ทา ฉีด รวมทั้งสิ่งอื่นๆที่ใช้ในการรักษาพยาบาล เช่น เฝือก สามารถกระทำได้ตามแนวทางต่อไปนี้

  1.      งานศึกษาวิจัย ยาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้รักษาพยาบาล

            1.1 รวบรวมรายชื่อยาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆที่ใช้รักษาพยาบาลเบื้องต้นหรือทางแพทย์แผนโบราณในท้องถิ่น

            1.2   ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับสรรพคุณวิธีการของยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆ ที่ใช้ในการรักษาพยาบาล

            1.3 ดำเนินการให้นักเรียนและชุมชนเข้าใจและเห็นความสำคัญของยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

  1. งานอนุรักษ์ยาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้รักษาพยาบาล

            2.1 จัดทำทำเนียบ แพทย์แผนโบราณในชุมชน และชุมชนใกล้เคียง

            2.2 จัดทำตำรายาแผนโบราณ และรักษาด้วยยาสมุนไพร   ไว้ศึกษา ค้นคว้าเผยแพร่

            2.3 จัดตั้งชมรมพืชสมุนไพรในโรงเรียน เปิดโอกาสให้ชุมชนได้ร่วมเป็นสมาชิก

           2.4 ส่งเสริมโรงเรียน สถาบันสงฆ์ เอกชน จัดตั้งพิพิธภัณฑ์ เครื่องมือเครื่องใช้ในการรักษาพยาบาลแผนโบราณ

            2.5 ส่งเสริมการประกาศเกียรติคุณ แพทย์แผนโบราณหรือผู้มีความสามารถในการรักษาพยาบาลโดยใช้ยาสมุนไพรของบุคคลในท้องถิ่น

  1.   งานฟื้นฟู   ยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

             3.1 จัดกิจกรรมส่งเสริมการผลิตยาจากสมุนไพร

            3.2 ประชาสัมพันธ์ ให้นักเรียน ชุมชน ได้รู้จักแพทย์แผนโบราณ ที่ยังมีชีวิตอยู่โดยใช้แผ่นพับหรือเสียงตามสาย

            3.3 จัดนิทรรศการยาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆ ที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลในโอกาสต่างๆ และในกิจกรรมของชุมชน

  1. งานพัฒนายาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

            4.1 จัดให้มีการรวมกลุ่ม ในโรงเรียนหรือกองทุนในชุมชนเพื่อส่งเสริมพัฒนาการใช้   สมุนไพร

           4.2 วางแผนพัฒนา การใช้ยาสมุนไพร แปลูกพืชสมุนไพรในลักษณะของสื่อเพื่อการสืบทอดความรู้และทักษะ

5   งานถ่ายทอดยาสมุนไพรและสิ่งอื่นที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

            5.1 พัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเกี่ยวกับพืชสมุนไพร

            5.2 ผลิตสื่อทุกประเภทเกี่ยวกับยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆ   ที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลเพื่อถ่ายทอดความรู้ให้กับนักเรียน

            5.3   สัมมนาหาแนวทางการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับยาสมุนไพรและสิ่งอื่นที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลให้กับนักเรียนและชุมชน

           5.4 สนับสนุนการถ่ายทอดวิธีการรักษาพยาบาลให้กับนักเรียนและบุคคลในชุมชนและวิทยากรของท้องถิ่น

  1.     งานส่งเสริมยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

           6.1 ส่งเสริมให้มีการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ ผลงานด้านยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

          6.2 จัดการประชุมอบรม   สัมมนาให้ความรู้เกี่ยวกับยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลโดยใช้วิทยากรท้องถิ่น

          6.3   ส่งเสริมการปลุกพืชสมุนไพรและแปรรูปของใช้เช่นยาสระผมว่านหางจระเข้ยาสระผมมะกรูด

          6.4 จัดกิจกรรมให้มีการประกวดแข่งขัน โครงการหรือสื่อเกี่ยวกับยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่ใช้ในการรักษาพยาบาล

          6.5   รณรงค์ให้นักเรียนครูอาจารย์ชุมชนมีความรู้ ความเข้าใจ เห็นคุณค่าของพืชสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลเพื่อเป็นพื้นฐาน     ในการ   เลือกสรร ประยุกต์ใช้ยาสมุนไพรในชีวิตประจำวัน

  1. งานส่งเสริมเอตทัคคะยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

          7.1 สรรหา   ประกาศยกย่องผู้มีความสามารถและผลงานในการรักษาพยาบาลโดยใช้ยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

         7.2 จัดทำทำเนียบ ผู้มีผลงานดีเด่นหรือแพทย์แผนโบราณเพื่อเผยแพร่เกียรติคุณ

         7.3จัดให้มีการประชุมสัมมนาบุคคลในท้องถิ่นผู้เป็นเอตทัคคะทางด้านการผลิตยา       สมุนไพร และการรักษาพยาบาลโดยใช้ยาสมุนไพร ในโอกาสต่างๆ   ตามความ เหมาะสมหรือประจำปี

  1. งานแลกเปลี่ยน ยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาล

         8.1 ผลิตสื่อเผยแพร่วัฒนธรรมพื้นบ้านที่เกี่ยวกับยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลให้นักเรียน ชุมชน และบุคคลทั่วไปได้ศึกษาค้นคว้า

        8.2 จัดอบรม   ให้ความรู้   ทางด้านยาสมุนไพร และสิ่งอื่นๆที่นำมาใช้ในการรักษาพยาบาลแก่นักเรียนและผู้สนใจ

        8.3 จัดค่ายเยาวชนผู้สนใจทางด้านยาสมุนไพรและสิ่งอื่นๆ   ที่นำมาใช้ในการรักษา

พยาบาลเพื่อสนับสนุนส่งเสริมการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ซึ่งกันและกัน