หมวดขนบธรรมเนียมประเพณี  ความเชื่อและศาสนา 

          ขนบธรรมเนียม  ประเพณี  ความเชื่อ และศาสนา  หมายถึง  แบบอย่างที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาเกี่ยวกับคติ    ความเชื่อ    ปรัชญา     ศาสนา     ลัทธิ   ไสยศาสตร์ โหราศาสตร์   กฎหมาย     ธรรมเนียมการปกครอง  การศึกษาอบรม  ประเพณี  และพิธีกรรมต่าง ๆ จะเห็นได้ว่าแบบอย่างที่ปฏิบัติสืบทอดกันมา  ด้านการยอมรับในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง     หรือข้อเสนออย่างใดอย่างหนึ่งว่าเป็นความจริง  จะเกิดขึ้นได้จากสติปัญญาโดยมีเหตุผลหรือความศรัทธา   หรือไม่มีเหตุผลก็ได้  ซึ่งแบ่งเป็นหมวดย่อยได้ดังนี้

      1.ความเชื่อ   หมายถึงความรู้สึกมั่นใจ  หรือเห็นตามว่าเมื่อทำสิ่งนั้นแล้วจะได้รับสิ่งตอบแทนเป็นอย่างนั้นอย่างนี้หรือถ้าไม่ทำสิ่งนั้นๆ  จะเกิดผลดีอย่างนั้น   หรือมั่นใจว่าในป่ามีผีป่า    ในบ้านมีผีบ้าน ซึ่งแบ่งความเชื่อออกเป็น

        1.1  ความเชื่อเกี่ยวกับข้อห้าม

        1.2  ความเชื่อเกี่ยวกับข้อควรปฏิบัติ

        1.3  ความเชื่อที่ไม่เกี่ยวกับข้อห้ามและข้อควรปฏิบัติ

      2.ปรัชญา   หมายถึงเรื่องแห่งความรู้และความจริงแบ่งออกเป็น

         2.1  ปรัชญาบริสุทธิ์

         2.2  ปรัชญาประยุกต์

      3.ศาสนาและลัทธิ     หมายถึงความเชื่อ  ซึ่งเกิดจากคำสอนของศาสนาซึ่งมีศาสดา   พิธีกรรมตามความ เชื่อและนิกายต่างๆ  แบ่งออกเป็น

         3.1   ศาสดาหรือเจ้าลัทธิ

         3.2   ศาสนธรรมหรือคำสอน

         3.3   ศาสนบุคคลหรือสาวก

         3.4   ศาสนพิธี

         3.5  ศาสนสถาน

         3.6  สัญลักษณ์ทางศาสนาหรือลัทธิ

  1. ไสยศาสตร์   หมายถึงความรู้เกี่ยวกับเวทย์มนต์คาถา พิธีกรรมให้เกิดพลังจิตแบ่งออกเป็น

         4.1   เวทย์มนต์คาถา

         4.2   เครื่องรางของขลัง

         4.3  ไสยพิธี

       5.โหราศาสตร์ หมายถึง  การทำนายโชคชะตาราศีของบุคคลและบ้านเมืองแบ่งออกเป็น

          5.1   ลายเส้นฝ่ามือและฝ่าเท้า

          5.2  บุคลิกลักษณะ

          5.3  เสี่ยงทาย

          5.4  ดวงชะตา

          5.5  ตัวเลข

         5.6  ดินฟ้าอากาศ

          5.7  ฤกษ์ยาม

          5.8   ความฝัน

       6.กฎหมายที่เกี่ยวข้องด้านวัฒนธรรม   หมายถึงข้อบัญญัติที่เป็นลายลักษณ์อักษรและไม่เป็นลายลักษณ์อักษร  เพื่อควบคุม พฤติกรรมทางบุคคลแบ่งออกเป็น

          6.1    กฎหมายโบราณ

          6.2    กฎหมายปัจจุบัน(หลังพ.ศ. 2475)

         7.ธรรมเนียมการปกครอง    หมายถึง หลักการในการปกครองบ้านเมือง แบ่งออกเป็น

           7.1   ระบบครอบครัว

           7.2   ระบบศักดินา

           7.3   ระบบประชาชน

        8.การปลูกฝังและสืบทอด   หมายถึงการเล่าเรียน  ฝึกฝนและฝึกอบรม และการถ่ายโอน  แบ่งออกเป็น

            8.1   สถานที่

            8.2  วัสดุอุปกรณ์

            8.3  วิธีอบรมปลูกฝัง

       9.ประเพณี  หมายถึง  แนวประพฤติปฏิบัติสืบเนื่องกันมา  จนเป็นแบบแผนในการดำเนินชีวิต  แบ่งออกเป็น

            9.1    ประเพณีชีวิต

            9.2    ประเพณีสังคม

            แนวทางจัดกิจกรรมส่งเสริมอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาชาวบ้าน

         1.หมวดขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อและศาสนา

         1.1ขอบข่ายงานส่งเสริมอนุรักษ์ประเพณี   การจัดกิจกรรมเกี่ยวกับประเพณีต่างๆมีอยู่มากมาย  มีเนื้อหาแตกต่างกันออกไป  กิจกรรมที่นำเสนอต่อไปนี้    เป็นกิจกรรมในประเพณีที่เกี่ยวกับส่วนรวมอันเกี่ยวเนื่องด้วยศาสนาได้แก่ กาลสมัยที่กำหนดขึ้นมาเป็นประเพณี  เพื่อการทำบุญและงานรื่นเริงในเทศกาลต่างๆ    เช่น    เทศกาลเข้าพรรษา    ออกพรรษา    วันสารท    วันสงกรานต์   วันลอยกระทง ฯลฯ   มีแนวทางให้เลือกปฏิบัติดังนี้

          1.งานศึกษาวิจัยประเพณี

              1.1  รวบรวมข้อมูลวันสำคัญต่างๆทางศาสนาในด้าน

                     ****  ความหมายความเป็นมาและความสำคัญ

                      ****  กิจกรรมที่พุทธศาสนิกชน ควรปฏิบัติในวันสำคัญต่างๆทางศาสนา

              1.2    วิเคราะห์กิจกรรมต่างๆในวันสำคัญ

                      **** ขั้นตอนของแต่ละกิจกรรม

                       ***   ผลของกิจกรรมที่มีผลต่อวิถีชีวิตในชุมชน

                       ***   สรุปผลการศึกษาวิเคราะห์และประชาสัมพันธ์ให้ผู้เกี่ยวข้องทราบ

            1.3   เลือกสรร  กิจกรรมตามประเพณีเนื่องในวันสำคัญทางศาสนามากำหนดเป็น เป้าหมายในการจัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับนักเรียน

  1. งานอนุรักษ์ประเพณี

                    ***   การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

                    ***   การ่วมพิธีกรรมในวันสำคัญต่างๆทางศาสนา

              2.2    การจัดนิทรรศการประเพณี

                    ***  จัดป้ายนิเทศหรือมุมนิทรรศการ

                   ***  ประกวดการจัดนิทรรศการ

                   ***  ประกวด  สาธิต   การทำกิจกรรมต่างๆ

              2.3    รวบรวมข้อมูลและจัดทำรูปเล่ม

  1. งานฟื้นฟูประเพณี

               3.1  ค้นคว้าพิธีกรรมบางอย่างที่หายไป

               3.2  การประดับธงชาติ ธงศาสนา ตามบ้านเรือนและสถานที่ต่างๆ

               3.3  สืบค้นขั้นตอนในพิธีการบางอย่างที่ขาดหายไป

               3.4  นำเสนอสิ่งที่สืบค้นได้

               3.5  จดบันทึกรวบรวมเก็บไว้เป็นข้อมูล

     4.งานพัฒนาประเพณี

               4.1   จัดตั้งชุมนุม  ชมรมที่เกี่ยวข้อง  เช่น

                       *** ชมรมพุทธศาสน์

                       *** ชุมนุมประเพณีไทย

               4.2   ส่งเสริมกิจกรรมอิสระ

                       ***  กิจกรรมทำสมาธิ

                       ***  กิจกรรมพี่นำน้องไปวัด

      5.งานถ่ายทอดประเพณี

               5.1  การประชาสัมพันธ์ด้วยวิธีการต่างๆ

                      ***   เสียงตามสาย

                      ***   ประชาสัมพันธ์ทางสื่อมวลชน

                      ***   ผลิตเอกสาร  วีดีทัศน์ฯลฯ

     6.งานส่งเสริมประเพณี  ส่งเสริมให้บุคลากรของโรงเรียน       อาจเป็นครู-นักเรียนเป็นผู้นำในการให้ความรู้และทำกิจกรรมร่วมกับชุมชนหรือหน่วยงานอื่นๆเช่น

                     ***   การสาธิตพิธีการต่างๆ

                     ***   การบรรยาย  การ่วมอภิปราย  การเขียนบทความ

     7.งานเสริมสร้างเอตทัคคะประเพณี

              7.1   การจัดกิจกรรมที่ช่วยเสริมสร้างความสามารถเฉพาะให้แก่นักเรียนในการทำกิจกรรมต่างๆเช่น

                     ***   การนำสวดมนต์

                     ***   การนำกล่าวแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

                     ***   การนำกล่าวถวายเทียนเข้าพรรษา

                     ***   การนำกล่าวกรวดน้ำ

                    ***   การนำกล่าวถวายสังฆทาน

          7.2    การเชิญวิทยากรชาวบ้านผู้มีเอตทัคคะมาสาธิตประกอบพิธีกรรมต่างๆ

          7.3    การมอบเกียรติบัตรแก่ผู้ประพฤติชอบ  ควรแก่การเป็นแบบอย่างด้านคุณธรรมหรือประพฤติชอบจนเป็นที่ยอมรับ

   8.งานแลกเปลี่ยนประเพณี สนับสนุนให้นักเรียนมีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดเห็นประสบการณ์กับบุคลากรภายนอกหรือโรงเรียนอื่นๆ

            ตัวอย่างกิจกรรมที่เกี่ยวกับ เทศกาลวันลอยกระทงมีขั้นตอนและแนวทางดังนี้

    1.งานศึกษาวิจัยประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

          1.1   ศึกษาค้นคว้าถึงความเป็นมาและความหมายของวันลอยกระทง

       1.2   วิเคราะห์  ข้อมูลที่ได้จาการศึกษาค้นคว้า เพื่อให้ทราบถึง ขั้นตอนและผลอันจะเกิดแก่วิถีชีวิต ในการจัดกิจกรรมลอยกระทง

          1.3    จัดประชุมสัมมนา  สนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็น  และแจ้งผลการวิเคราะห์ข้อมูลให้ผู้เกี่ยวข้องทราบ   เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินกิจกรรมวันลอยกระทงต่อไป

  1. งานอนุรักษ์ประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

          2.1   รณรงค์ให้ครู-นักเรียนและผู้เกี่ยวข้อง  เห็นความสำคัญเกี่ยวกับประเพณีต่างๆในวันลอยกระทง

          2.2   จัดตั้งชมรมหรือกลุ่มสนใจ อนุรักษ์ประเพณีไทย

          2.3   จัดทำโครงการอนุรักษ์ประเพณีไทย

       3.งานฟื้นฟูประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

          3.1    สืบค้น   ขั้นตอนของกิจกรรมในเทศกาลวันลอยกระทงที่สูญหาย   หรือกำลังเสื่อมสลายไปจากสังคมไทยในปัจจุบัน

          3.2    จัดทำเอกสารและสื่ออื่นๆเพือ่ประชาสัมพันธ์ผลการสืบค้นประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง ที่ควรค่าแก่การฟื้นฟู ให้ผู้เกี่ยวข้องทราบ

          3.3     จัดนิทรรศการ ป้ายนิเทศ เกี่ยวกับประเพณีที่ได้รับการฟื้นฟู

  1. งานพัฒนาประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

           4.1   ให้ชมรมจัดกิจกรรม  วันประเพณีเทศกาลวันลอยกระทงที่ได้ศึกษาค้นคว้ามา

           4.2   จัดประกวด แข่งขัน ด้านความคิดริเริ่มสร้างสรรค์  จากการประดิษฐ์กระทง

  1. งานถ่ายทอดประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

           5.1   จัดกิจกรรมการสอน  เกี่ยวกับการอนุรักษ์ประเพณีไทย เนื่องในวันลอยกระทง

           5.2   ประชาสัมพันธ์  งานประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง  ด้วยสื่อเอกสารและสื่อที่เป็นโสตทัศนูปกรณ์อื่นๆ

           5.3    สาธิต การทำกระทงในรูปแบบต่างๆและจัดจำหน่าย

           5.4    จัดประชุมสัมมนาเกี่ยวกับการถ่ายทอดประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

        6.งานส่งเสริมประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

           6.1    เผยแพร่ประชาสัมพันธ์  งานประเพณีวันลอยกระทง

           6.2   มอบเกียรติบัตรให้ผู้ชนะเลิศในการประดิษฐ์กระทง ประกาศเกียรติคุณให้ประชาชนทั่วไปทราบ

           6.3    ส่งเสริมให้ท้องถิ่น  จัดทำกระทงจำหน่าย   รณรงค์ให้ใช้วัสดุจากธรรมชาติ

           6.4   รณรงค์ให้ประชาชน มีความรู้ความเข้าใจตะหนักในคุณค่าของประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง และเข้าร่วมกิจกรรม

         7.งานเสริมสร้างเอตทัคคะประเพณีเทศกาลลอยกระทง

            7.1  จัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมผู้มีทักษะในเชิงช่างทำกระทง จำหน่ายได้

            7.2  จัดทำทำเนียบผู้มีผลงานดีเด่นในกิจกรรมต่างๆเกี่ยวกับประเพณีลอยกระทง

            7.3  จัดการประชุมสัมมนาผู้มีเอตทัคคะด้านประเพณีตามโอกาสที่เหมาะสม

         8.งานแลกเปลี่ยนประเพณีเทศกาลวันลอยกระทง

         8.1    สนับสนุนให้นักเรียน  -ครูในโรงเรียนมีโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์ในการจัดกิจกรรมงานประเพณีเทศกาลวันลอยกระทงร่วมกับบุคคลภายนอกหรือโรงเรียนอื่นๆ

          8.2    ผลิตสื่อที่เกี่ยวกับประเพณีเทศกาลวันลอยกระทงเพื่อการเผยแพร่